ابیانه

اَبیانه روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان نطنز در استان اصفهان است .این روستا در ۴۰ کیلومتری غرب نطنز، در دامنهٔ کوه کرکس قرار دارد و یکی از بلندترین نقاط مسکونی در ایران است. ابیانه دارای معماری بومی و بناهای تاریخی متنوعی است به همین دلیل یکی از روستاهای مشهور ایران به شمار می آید. این آثار و بناهای تاریخی مربوط به دوره‌های ساسانی، سلجوقی، صفوی و قاجار است. این آثار نشان‌دهندهٔ قدمت تاریخی این زیست‌گاه انسانی است. خانه‌ها بر روی دامنه شیب‌داردر شمال رودخانه برزرود بنا شده اند. این روستا به دلیل داشتن آب و هوای معتدل, از موقعیت طبیعی مساعدی برخوردار است. ابیانه در نگاه اول، روستایی چند طبقه به‌نظر می‌آید که در بعضی موارد تا چهار طبقهٔ آن‌را می‌توان مشاهده کرد. پوشش سنتی، هنوز هم میان مردم آن رواج دارد و در حفظ آن تأکید و تعصب از خود نشان می‌دهند. برای مردان شلوار گشاد و درازی از پارچهٔ سیاه (دبید) و برای زن‌ها پیراهن بلندی از پارچه‌های گل‌دار و رنگارنگ ( چیت ) است.

ابیانه سه قلعه دارد که عبارتند از:

  • پال همونه یا تخت‌هامان که در جنوب غربی ابیانه قرار دارد و متعلق به محله بالا و یوسمون است.
  • هرده که در شمال شرقی روستا قرار دارد و به محله هرده تعلق دارد.
  • پاله که در شمال غربی روستا قرار دارد و به محله پل تعلق دارد.

از دیگر جاذبه ها زیارتگاه شاهزاده یحی و شاهزاده عیسی است, این زیارتگاه در شرق ابیانه در محله هرده قرار دارد. شاهزاده یحیی و شاهزاده عیسی، فرزندان امام موسی بن جعفر است و برخلاف ساختمان‌های روستا دارای حیاط مرکزی است و این زیارتگاه دارای گنبد هشت ضلعی باکاشی کاری فیروزه‌ای و ایوان جنوبی آن به تپه جنوبی ابیانه مشرف است. ابیانه دارای یازده مسجد است که یکی از این مساجد قدیمی به نام مسجد جامع ابیانه (ملقب به میان‌ده) می‌باشد – این مسجد در محله «میون ده» (میان ده) قرار دارد و دارای دو شبستان ,که کف آن چوبی است وهمچنین منبری چوبی دارد که مربوط به دوره سلجوقیان است که در تاریخ ۴۶۶ ه. ق ساخته شده است. روی این منبر نقوش گل وبوته، گل هشت پر و کتیبه‌هایی به خط کوفی وجود دارد و درورودی مسجد نیز با نقش گل و بوته و خطوط برجسته، کنده‌کاری شده‌است. این در، یک بار نیز مورد سرقت قرار گرفته‌ است.

همچنین آتشکده و آسیاب و موزه مردم شناسی از دیگر جاذبه های آن می باشد.