زواره، شهر خانه های چهار صفه با معماری بومی

زواره شهری کوچک در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهرستان اردستان، استان اصفهان، در حاشیه جنوبی کویر مرکزی ایران است (که زمانی از رونق بسیار برخوردار بوده). گفته می شود نام آن برگرفته از نام «زواره»،  برادر رستم (قهرمان افسانه ای ایران زمین) است.

زواره دارای معماری بومی با ساختار گل و خشت و جاذبه های بسیار است. نخستین و قدیمی ترین مسجد چهار ایوانی ایران مسجد جامع زواره است که قدمت آن، به دوره سلجوقی، حدود ۹۰۰ سال پیش، باز می گردد.

دومین قلعه بزرگ و مستحکم ایران، پس از قلعه الموت، قلعه سنگ بست زواره است؛ قلعه ای خشتی متعلق به قرن ۱۱ با معماری چهار صفه ای دو طبقه.

یکی دیگر از جاذبه های تاریخی زواره، کاخ سرهنگ آباد در ۳۳ کیلومتری زواره است که در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده. بیست ستون سنگی این کاخ که در زمان سطنت ناصر الدین شاه بنا شده یادآور کاخ چهل ستون اصفهان است. تزیینات ویژه این کاخ همچون گچ کاری، آیینه کاری، خاتم کاری، منبت و معرق چشم هر بیننده ای را به خود خیره می کند. کاخ سرهنگ آباد که در دامنه سرسبز و با طراوت کوهستان بنا شده در گذشته به عنوان شکارگاه و تفرجگاه ییلاقی شاهزادگان قاجاری و پذیرایی از مهمانان آن ها استفاده می شده. معماری آن تلفیقی است از معماری دوره صفوی و قاجار و ساخته شده از خشت، آجر و چوب. این کاخ با چشم انداز زیبای کوهستان، رودخانه و چمنزار دارای دو بادگیر قرینه، یک حمام، برج های دیده بانی و یک آسیاب در اطراف آن است.

از دیگر آثار زواره که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده می توان از مسجد پامنار نام برد. این مسجد متعلق به دوره سلجوقی، دومین مناره تاریخ دار در ایران است.

سایر جاذبه های زواره عبارت است از: یخچال های سنتی زواره، ساخته شده از گل و خشت، با ساختار مخروطی و دیواره های ضخیم مدور؛ بازار سنتی زواره با سقف رومی متعلق به دوره زندیه که در گذشته در دو طرف آن دو ردیف کاروانسرا قرار داشته است. امروز، از میان تعدادی حجره که در آن به چشم می خورد دو کارگاه سنتی آهنگری و رنگرزی آن دایر است؛ دو حسینیه که حسینیه بزرگ تر متشکل از دو حسینیه مسقف و روباز است و حسینیه کوچک تر، هر دو متعلق به دوره صفویه؛ هشت بهشت، ساختمانی خشتی با طاق ضربی با کاربری مذهبی و کاخ امیرآباد (۱۵ کیلومتری جنوب زواره)، هر دو متعلق به دوره قاجاریه؛ پرورش شتر به شیوه های سنتی و کارگاه های قالی­بافی، آجرپزی، خراطی، سفالگری و آهنگری.

خانه های چهار صفه زواره با معماری بومی این منطقه و چشم انداز بی نظیر کویر که در تابستان های سوزان کویری به ساکنین خود هوایی خنک و در شب های رویایی زمستان به آن ها گرمایی دلچسب می بخشد، به گرمی پذیرای گردشگران اقصی نقاط ایران و جهان است.

زواره یکی از بهترین مناطق دیدنی برای دوستداران تاریخ و فرهنگ به شمار می رود.

فاصله زواره تا منطقه نمونه گردشگری متین آباد ۷۲ کیلومتر (حدود یک ساعت) و به عنوان یک تور یک روزه قابل بازدید است.