چله تموز (جشن چله تابستان) متین آباد

چله تموز (جشن چله تابستانی و آیین های باشکوه)

چله تموز (جشن چله تابستانی و آیین های باشکوه)

دیدگاهی بر چله تموز این آیین کهن ایرانی که طره های مشترک تاریخی و فرهنگی با کشور دوست و همسایه خود هندوستان گره زده است.

جشن اول تیر (چله تموز) از جشن های تیرگان یکی از جشن های بسیار کهن ایرانی است که تاریخ و علت دقیق آن روشن نیست، اما می دانیم که در پیوند با طولانی ترین روز سال است؛ چنانچه در طولانی ترین شب سال (یلدا) و روزهای اعتدال و یا نصفه شدن شب و روز در بهار (نوروز) و در پاییز (مهرگان) جشن های ایرانی برگزار می شده است. این اعیاد  تماما به پدیده های طبیعی مربوط می شود و در انحصار آیین و دین خاصی نبوده و نیست و بیشتر جنبه آیین های سنتی و فرهنگی داشته است. البته عده ای هم سعی کرده اند آن را به آیین میترایی و یا زرتشتی نسبت دهند.

بلندترین روز سال مصادف با ۳۱ خرداد (۲۱ژوئن) است که در سال ۲۰۱۴ کشور هندوستان موفق شد این روز را به عنوان روزجهانی یوگا در سازمان ملل به ثبت برساند.

در گذشته درست در همین زمان جشن هایی به نام چله تموز  و یا جشن تیرگان در سرتا سر فلات ایران و حتی فراتر از آن برگزار می شده است که قالباً در حلول احترام به آب و خورشید که از آیین های این جشن ها بودند می گذشت. متاسفانه ما در ایران حتی نتوانستیم این روزی های مهم و آیین های با شکوه را که با فرهنگ و تمدن ایرانی آمیخته شده را در تقویم رسمی و کشوری خود به ثبت برسانیم. درست است که این آیین ها بسیار کهن هستند و به مرز و مذهب خاصی تعلق ندارند اما هندی ها موفق شدند این روز را به نام یوگا به ثبت برسانند و شکی نیست که افتخارات آن را نصیب خود و فرهنگ هندوستان کرده اند.

یوگ یا یوق یا طوق حلقه بیضی شکلی است که بر گردن دو یا سه حیوان مانند گاو و یا اسب می اندازند تا هماهنگ با هم راه بروند. یوگا واژه هندو و آریایی است که به معنی گردن نهادن و تسلیم شدن و گردنبند است.

نشانه هایی از این جشن ها در آثار باستانی هزاره های قبل از میلاد مسیح دیده می شود. جغرافیای این آیین ها بسیار پهناور بوده و از آسیای غربی تا خاورمیانه و روم شرقی را در برمی گرفته است. روز ۲۱ ژوئن روز جهانی یوگا نام گذاری شده است. یکی از آیین های این روز سوریا نماس کار (سلام بر خورشید) نام دارد که قبل از طلوع خورشید انجام می شود. این دقیقا همان آیینی است که در ایران انجام می شده و پگاه روز  یا آغاز زود هنگام روزهای تیرگان زنان ایرانی حیاط سراها و محوطه درب ورودی سراها را آب و جارو  می کردند و در آستانه در ورودی آتش و اسپند می افروختند. روبیدن خاک آینه ها و نگاه داشتن کاسه آب جلوی آن و دادن آش نذری و بستن پارچه ای به درخت مقدس داغداغان (تاقوک) از دیگر کار هاییست که در این روز می کردند.

از جشن تیرگان روایت های مختلفی بجا مانده است که سفرنامه نویسان دوره صفوی نیز به آن اشاره کرده اند. ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه، فصل نهم، بخش عید تیرگان آورده است که تیرگان روز بزرگداشت مقام نویسندگان در ایران باستان بوده ‌است. اما بعضی آن را به خورشید و یا آب و بعضی به جنگ ایران و توران و تیرانداختن آرش کمان گیر نیز نسبت داده اند. آنچه بیشتر به واقعیت نزدیک است همان آیین آب و خورشید و گرمترین روز سال و یا طولانی ترین روز سال است.

در خراسان محوطه کوچه و سراها را که معمولا خاکی بوده است آب و جارو و آشغالهای محیط را جمع آوری می کردند. آب پاشیدن بر خاک کوچه از دمای اطراف اتاق ها و گرمای هوا می کاسته و باعث مطبوع گشتن محیط می شده است.

طولانی ترین روز  سال در فرهنگ خراسان  چله تموز نام گرفته که در تقویم کهن ایرانی گرم ترین ماه سال است. جشن «چله بزرگ» یکی از جشن‌های ایرانی بوده که امروزه کمی به فراموشی رفته است، اما در جنوب خراسان هنوز هم طولانی ترین روز سال را گرامی می‌دارند و در تقویم محلی بیرجند «چله بزرگ» و «چله خرد» را جشن می گیرند. در جنوب خراسان از اول تیر ماه تا دهم مرداد ماه را «چله تموز یا چله بزرگ»، از دهم مرداد ماه تا آخر این ماه را «چله خرد» و از اول دی‌ماه تا دهم بهمن ماه را «چله کلو»، از دهم بهمن ماه تا آخر این ماه را «چله خرد» می‌گویند.

شعر معروف خراسانی:

نه از شو مو منالم نه که از روز           نه از یلدا گیله درم نه چله تموز

همو قدر فهمیدم دمین ای دنیا          که آسونی د بعد سختی میه هنوز

نه از شب من گله و ناله دارم و نه از روز نه از یلدا و نه از تموز نیز مصداق این امر است.

در قدیم، روزهای بعد از نوروز را به دو چهل تقسیم می‌کردند: چهل روز اول که چله معتدل است و چهل روز بعد که روزهای گرما است. بعد از چله دوم چله تموز شروع می‌شود که داغ ترین روزهای سال است.

 

حکیم سعدی شیرازی در باب این رویداد می فرماید:

یار ناپایدار دوست مدار                   دوستی را نشاید این غدّار

نیک و بد چون همی بباید مرد         خنک آنکس که گوی نیکی برد

برگ عیشی به گور خویش فرست      کس نیارد ز پس ز پیش فرست

عمر برف است و آفتاب تموز(تیر)        اندکی ماند و خواجه غرّه هنوز

ای تهی دست رفته در بازار                ترسمت پر نیاوری دستار

هر که مزروع خود بخورد به خوید      وقت خرمنش خوشه ها باید چید

چله تموز (جشن چله تابستان) متین آباد

چله تموز (جشن چله تابستان) متین آباد

جشنواره گل و گلاب متین آباد

نخستین جشنواره گل و گلاب منطقه نمونه گردشگری متین آباد

نخستین جشنواره گل و گلاب منطقه نمونه گردشگری متین آباد

منطقه نمونه گردشگری متین آباد به مناسبت فصل بهار و زمان رویش گل های محمدی و مراسم گلاب گیری در هفته آغازین اردیبهشت ماه برای نخستین بار میزبان جشنواره ای فرهنگی و پر هیجان با عنوان «جشنواره گل و گلاب» بود.

هدف از برگزاری جشنواره گل و گلاب تمرکز بر فرهنگ، رسوم و این آیین باشکوه و البته مقدس مردمان حاشیه کویر بود که از این خطه به کل کشور گسترش پیدا کرده است.

آیین گلاب گیری، پذیرایی با آش رشته، چای ذغالی و شربت گلاب به همراه موسیقی محلی و رقص چوب از برنامه هایی بودند که در عصر پنجشنبه مورخ ۵ اردیبهشت ماه برگزار شد و دور همی زیبایی برای مهمانان و مشتاقان حضور در این جشنواره رقم زد.

آیین گلاب گیری فقط به پنجشنبه خاتمه نیافت و در صبح روز جمعه مورخ ۶ اردیبهشت ۹۸ رأس ساعت ۷ صبح، جمعی از مهمانان که با فراخوان قبلی، در باغ ارگانیک بوته های گل محمدی منطقه نمونه گردشگری متین آباد گرد هم آمده بودند مراسم چیدن گل  محمدی را آغاز کردند.

در این مراسم پارچه های سفیدی به دور مچ و بازوان مهمانان گره زده می شد تا بتوانند گل های محمدی خود را به درون پارچه که حالت کیسه ای به خود گرفته بود جمع آوری کنند. همینطور برای کودکان سبد های چوبی تهیه شده بود تا بتوانند در کنار پدر و مادر خود به چیدن گل بپردازند.

بعد از چیدن گل ها، آنها را در پارچه ای سفید و بزرگ جمع آوری کردند و به دور حوض مرکزی منطقه نمونه گردشگری متین آباد جایی که دیگ گلاب گیری منتظر پر شدن از گل های مطبوع محمدی بود آوردند. یکی از بزرگان روستا با ذکر آیات و اسماء خداوند گل ها را در دیگ انباشته ساخت تا برای گلابی ناب و خوش عطر آماده شوند.

در پایان به پاس حضور مهمانان در ساعات اولیه صبح روز جمعه و همراهی باغبانان مجموعه در چیدن گل های محمدی به هر خانواده شیشه ای پرشده از گلاب داغ و ناب از محصولات درجه یک مزارع ارگانیک منطقه نمونه گردشگری متین آباد اهدا گردید.

جشنواره گل و گلاب متین آباد

جشنواره گل و گلاب متین آباد

جشنواره گل و گلاب متین آباد

جشنواره گل و گلاب متین آباد

جشنواره گل و گلاب متین آباد

جشنواره گل و گلاب متین آباد

 

جشن شکوهمند نور و آینه منطقه نمونه گردشگری متین آباد

جشن شکوهمند نور و آینه منطقه نمونه گردشگری متین آباد

باورت را به نور بیاویز و شادمانی ات را در سنت آینه تکثیر کن.

جشن نور و آینه مراسمی است که از چهار آیین مهم نوروزی که در گذشته، پیش از فرا رسیدن نوروز مرسوم بوده الهام گرفته شده است.

  1. روشن نگاه داشتن چراغ ها از قبل از رسیدن نوروز تا روز دوم فروردین: درگذشته اعتقاد بر این بود که در شب سال نو خانه باید غرق در نور باشد. به همین دلیل اجاق یا منقل و چراغ ها را روشن می کردند و تا صبح روز دوم نوروز آنها را روشن نگه می داشتند. شیوه سوختن این چراغ ها تفسیری خاص داشت که در فرصتی مناسب به آن خواهیم پرداخت.
  2. محاسبه نفس و محاسبه مالی: از آدابی است که در بین کاسبان و تاجران رعایت می شده است. توده های مردمی که دستی بر اقتصاد دارند در آستانه نوروز آغاز به محاسبه مالی می کنند تا اگر حق و حقوقی بر گردنشان است قبل از فرا رسیدن سال جدید به آن رسیدگی کنند. این عمل در روز های پایانی سال آن ها را وا می دارد همانطور که محاسبه مالی می کنند محاسبه نفسانی نیز انجام دهند و قبل از آنکه به حساب هاشان رسیدگی کنند، یک سال عمر خود را نیز مورد بازبینی قرار دهند.
  3. خانه تکانی و زدودن آلودگی: در ایران باستان اعتقاد بر این بود که نباید هیچ گونه آلودگی از سال پیش، بر جسم و جان خانه باقی بماند و سال نو باید در محیطی پاکیزه برای اعضای خانواده آغاز شود. به همین جهت، دست به خانه تکانی و زدودن آلودگی از خانه و کاشانه خود می زدند و باور داشتند خانه تنها یک نمود بیرونی از زندگی ماست و آنچه اهمیت دارد این است که باید با دلی پاک و عاری از هر گونه کینه و نفرت به استقبال نوروز رفت.
  4. خرید آینه و شمع: از دیگر کار هایی که قبل از فرا رسیدن نوروز انجام می شد خرید آینه و شمع نو برای قاب ها و شمعدان های کهنه خانه بود که نشانگر احیا شدن روح تازه و شفاف در کالبد زندگی روزمره و باز تاب حقیقت آن الهام بخش محیط زندگی و زندگانی بود.

با مطالعه، جست و جو و شناسایی آیین های ذکر شده در بالا که در گذر زمان کمرنگ شده اند، تلاش بر برپایی مراسمی شد که این چهار آیین جذاب و کمی فراموش شده در آخرین پنجشنبه سال احیا شوند. آخرین پنجشنبه سال که از زمان های بسیار دور اهمیت زیادی برای ایرانیان داشته است روز بازدید از مزار درگذشتگان بود. به همین مناسبت،  برپایی جشنی با شکوه در شبی پر نور در حضور آینه ها بهانه ای شد تا درکنار دوستان خود علاوه بر سر دادن فریاد شادی در آستانه سالی نو، در این شب نورانی قبل از فرا رسیدن نوروز و سال جدید باری دیگر در آینه ها بر خود نظری کنیم تا اگر گَرد نامطلوب نارضایتی درونی از سال جاری همچنان بر چهره ذات وجودمان جاریست آن را بزداییم.

این جشن با نام نور و آینه در آخرین پنجشنبه سال مورخ ۲۴ اسفند ماه ۹۷ برگزار شد و با برپایی توده های آتش، موسیقی محلی و رقص چوب و همچنین پذیرای با آش رشته، چای ذغالی و شیرینی های خانگی و از همه مهمتر اهدای آینه های کوچک به تک تک مهمانان در حضور آتش های برافروخته شبی خاطره انگیز و پر مفهوم را رقم زد و بار دیگر رویدادی نو و پر معنا در تقویم رویدادهای منطقه نمونه گردشگری متین آباد ثبت گردید.

در آن آینه باز نظر انداز                            کاین رهِ نفس دم دارد و باز

به پاک نورِ مهرِ ایزد بزدای گرد                  که بگشایی چو مرغ، بال پرواز

فرهنگ محسنی

جشن نور و آینه متین آباد

سهراب سپهری در متین آباد

نکوداشت سهراب سپهری در منطقه نمونه گردشگری متین آباد

نکوداشت سهراب سپهری در منطقه نمونه گردشگری متین آباد

منطقه نمونه گردشگری متین آباد

نکوداشت سهراب سپهری در منطقه نمونه گردشگری متین آباد

سهراب سپهری شاعر و نقاش طبیعت گرای معاصر ایرانی در ۱۵ مهرماه سال ۱۳۰۷ در باغ بزرگی در محله «دروازه عطا» کاشان دیده به جهان گشود و در غروب اول اردیبهشت سال ۱۳۵۹ در بیمارستان پارس تهران به علت ابتلا به بیماری سرطان خون درگذشت و صحن امامزاده سلطان علی بن محمد باقر (ع) روستای مشهد اردهال واقع در اطراف کاشان میزبان ابدی آن هنرمند بزرگ گشت.

وی با تصویرهای شاعرانه و عرفانی که با الهام از طبیعت و جهان هستی نقش می زد و می سرود توانست در دوران معاصر در دل مردم نفوذ کند و با صمیمیت و پاکی که در آثارش جاری است شهرتی جهانی پیدا کند.

منطقه نمونه گردشگری متین آباد در کنار جمعی از هنرمندان شعر و ادب و همچنین با حضور نقشان و نگار گرانی از سرا سر ایران در روز چهارشنبه مورخ ۳ بهمن ماه ۱۳۹۷ به پاس نکوداشت و گرامی داشت آثار و شخصیت این شاعر برجسته معاصر مراسمی باشکوه و در خور این هنرمند خوش ذوق برگزار نمود.

این مراسم با حضور انجمن های شعری و ادبی که از سراسر ایران خود را به این مجموعه اقامتی، تفریحی وگردشگری رسانده بودند شکل و مسیر گرفت و در کنار شناسایی آثار و شخصیت سهراب سپهری به معرفی آثار خود نیز در محفلی گرم و بسیار صمیمی پرداختند.

نکوداشت سهراب سپهری با اجرای نمایشی الهام گرفته از شعر بسیار معروف و دلنشین صدای پای آب توسط کودکان شهر بادرود استان اصفهان افتتاح گردید و با نشست ادبی درباره آثار و شخصیت این شاعر برجسته و خلاق و همچنین خوانش و مشاعره توسط تمامی شرکت کنندگان ادامه یافت.

در پایان، جناب آقای مهندس سید هادی اشرف واقفی، مدیر محترم منطقه نمونه گرشگری متین آباد، از تمامی مدیران انجمن های شعری و ادبی که با حضور خود این نکوداشت و گرامی داشت را برپا نمودند و همچنین کودکانی که در نمایش صدای پای آب نقش آفرینی کرده بودند قدردانی و به پاس زحماتشان تقدیر نامه ای به ایشان ارایه کردند.

 

به سراغ من اگر می آیید، نرم و آهسته بیایید

مبادا که ترک بردارد، چینی نازک تنهایی من

جشنواره شکرگزاری پاییزی

جشن شکرگزاری پاییزی منطقه نمونه گردشگری متین آباد

جشن شکرگزاری پاییزی منطقه نمونه گردشگری متین آباد

جشن شکرگزاری پاییزی جشنی است که بر پایه ی آخرین فصل کشت، داشت و برداشت برگزار می شود که این جشن با پایان فصل پاییز و آغاز زمستان یعنی فصل سرما که طبیعت کم کم به خواب فرو رفته و رشد و سرسبزی بر سطح خاک رخ نمی دهد انجام می گردد.

این جشنواره به پاس قدردانی و سپاسگزاری از نعمات خالق هستی که در یک سال کشت و برداشت بر ما ارزانی داشته برپا شد و ما در این روز یعنی در تاریخ ۸ آذر ماه ۱۳۹۷ با برگزاری جشن و سروری، شادیمان را چون نیاکان خود با دیگران به اشتراک گذاشته ایم  و به پاس تشکر از الطاف پروردگار که در مدت یک سال زراعت به ما و  زمین های کشاورزی ما داشته است به پای کوبی و شادی پرداختیم.

جشن شکرگزاری پاییزی

منطقه نمونه گردشگری متین آباد

از رویکردهای که منطقه نمونه گردشگری متین آباد در برگزاری این جشن انجام داد، نخست آماده سازی میزی با تمامی محصولات کشاورزی بود که همگی آن از زمین های خود مجموعه به دست آمده و با دقت کافی آذین و چیده شده بود که جلوه بسیار زیبا و دل نشینی را به فضای این مجموعه اقامتی، تفریحی و گردشگری می داد.

این میز و آیتم های رنگارنگ آن همگی محصولات کشت شده از زمین های این اکو کمپ کویری می باشدکه چیدمان آنها در کنار هم به گونه ای بیانگر دو احساس قوی می باشد که نخست و اصلی ترین آن شکر گذاری خداوند بزرگ برای تمامی نعماتی که بر ما ارزانی داشته و دوم به نمایش گذاشتن محصولات ارگانیک کشت شده در پهنای کویر که نشان دهنده تلاش و اقتدار انسان های است که با تکیه بر الطاف خداوند و دانش روز دنیا توانسته اند محصولات درجه یک گیاهی و البته دامی را پرورش و به جایگاه مصرف روزانه در بیاورد.

از دیگر اقداماتی که در این شب انجام گردید، پذیرای از تمامی مهمانان با آش رشته محلی داغ، لبو و شلغم پخته و همچنین چای ذغالی و شرینی که انصافا در این شب های خنک پاییزی کویر بسیار دل چسب است.

این جشن با نوای سرنای پیر روستا آغاز و با پای کوبی و رقص چوب محلی تا پاسی از شب ادامه یافت و لحظات بسیار شادی و زیبایی را به جای گذاشت.

جشن شکر گزاری پاییزی در تاریخ ۸ آذر ماه ۱۳۹۷ برای نخستین بار توسط منطقه نمونه گردشگری متین آباد طراحی و اجرا شد و به میزبانی وسیعی از مهمانانی که از سرتاسر ایران و همچنین خارج از ایران آمده بودند منتهی و شب بسیار خوش و دل نشینی را در ذهن تمامی شرکت کنندگان باقی گذاشت.

جشن شکرگزاری پاییزی

منطقه نمونه گردشگری متین آباد

جشنواره شکرگزاری پاییزی

منطقه نمونه گردشگری متین آباد

 

بارش زیبای شهابی در دل سکوت بی انتهای کویر

بارش زیبای شهابی در دل سکوت بی انتهای کویر

بارش زیبای شهابی در دل سکوت بی انتهای کویر

بارش شهابی بَرساوُشی از مهم‌ترین بارش‌های شهابی سالیانه است که معمولاً از بیست و هفتم تیر ماه تا سوم شهریور ماه (بیش از یک ماه) ادامه دارد. این مدت بازه زمانی بلندی برای بارش شهابی محسوب می شود که بهترین موقعیت برای علاقمندان به رصد آسمان و کهکشان به شمار می آید.

اوج این بارش شهابی معمولاً در بیست یکم و بیست دوم مرداد ماه هر سال رخ می دهد که اکو کمپ کویری متین آباد به عنوان منطقه نمونه گردشگری به مدت یک هفته پذیرای مشتاقان این پدیده آسمانی خواهد بود.

بارش شهابی بَرساوُشی یکی از جذاب‌ترین شهاب باران‌های سالانه است و آسمان کویر مناسب ترین مکان برای تماشای این رخداد زیبای طبیعی به شمار می رود. رصدگران می توانند در شرایط مناسب یعنی به دور از آلودگی نوری و در تاریکی مطلق بین ۶۰ تا ۱۰۰ شهاب را در ساعات اوج مشاهده کنند.

بر اساس برخی پیش بینی ها و اطلاعات به دست آمده، در بارش امسال ممکن است کمی خوش‌شانس‌تر از سال‌های قبل باشیم و بتوانیم پیشامد کم نظیر رگبارهای شهابی را نیز مشاهده کنیم.

 

این بارش از بخش شمالی صورت فلکی بَرساوُش جدا می شود و نقطۀ نورباران، بسیار نزدیک به ستاره گامای بَرساوُش است. بهترین زمان مشاهده جهت دیدن این بارش زیبا بعد از نیمه شب، حدود ساعت ۳ بامداد در ارتفاع مناسب است.

شهاب های این بارش با سرعت ۵۹ کیلومتر بر ثانیه به جو زمین برخورد می کنند و با عث نور افشانی خیره کننده و جذابی می شود که دل هر عاشق به آسمان و کهکشان را به شوق می آورد.

 

بارش زیبای شهابی در دل سکوت بی انتهای کویر