نوشته‌ها

چله تموز (جشن چله تابستان) متین آباد

چله تموز (جشن چله تابستانی و آیین های باشکوه)

چله تموز (جشن چله تابستانی و آیین های باشکوه)

دیدگاهی بر چله تموز این آیین کهن ایرانی که طره های مشترک تاریخی و فرهنگی با کشور دوست و همسایه خود هندوستان گره زده است.

جشن اول تیر (چله تموز) از جشن های تیرگان یکی از جشن های بسیار کهن ایرانی است که تاریخ و علت دقیق آن روشن نیست، اما می دانیم که در پیوند با طولانی ترین روز سال است؛ چنانچه در طولانی ترین شب سال (یلدا) و روزهای اعتدال و یا نصفه شدن شب و روز در بهار (نوروز) و در پاییز (مهرگان) جشن های ایرانی برگزار می شده است. این اعیاد  تماما به پدیده های طبیعی مربوط می شود و در انحصار آیین و دین خاصی نبوده و نیست و بیشتر جنبه آیین های سنتی و فرهنگی داشته است. البته عده ای هم سعی کرده اند آن را به آیین میترایی و یا زرتشتی نسبت دهند.

بلندترین روز سال مصادف با ۳۱ خرداد (۲۱ژوئن) است که در سال ۲۰۱۴ کشور هندوستان موفق شد این روز را به عنوان روزجهانی یوگا در سازمان ملل به ثبت برساند.

در گذشته درست در همین زمان جشن هایی به نام چله تموز  و یا جشن تیرگان در سرتا سر فلات ایران و حتی فراتر از آن برگزار می شده است که قالباً در حلول احترام به آب و خورشید که از آیین های این جشن ها بودند می گذشت. متاسفانه ما در ایران حتی نتوانستیم این روزی های مهم و آیین های با شکوه را که با فرهنگ و تمدن ایرانی آمیخته شده را در تقویم رسمی و کشوری خود به ثبت برسانیم. درست است که این آیین ها بسیار کهن هستند و به مرز و مذهب خاصی تعلق ندارند اما هندی ها موفق شدند این روز را به نام یوگا به ثبت برسانند و شکی نیست که افتخارات آن را نصیب خود و فرهنگ هندوستان کرده اند.

یوگ یا یوق یا طوق حلقه بیضی شکلی است که بر گردن دو یا سه حیوان مانند گاو و یا اسب می اندازند تا هماهنگ با هم راه بروند. یوگا واژه هندو و آریایی است که به معنی گردن نهادن و تسلیم شدن و گردنبند است.

نشانه هایی از این جشن ها در آثار باستانی هزاره های قبل از میلاد مسیح دیده می شود. جغرافیای این آیین ها بسیار پهناور بوده و از آسیای غربی تا خاورمیانه و روم شرقی را در برمی گرفته است. روز ۲۱ ژوئن روز جهانی یوگا نام گذاری شده است. یکی از آیین های این روز سوریا نماس کار (سلام بر خورشید) نام دارد که قبل از طلوع خورشید انجام می شود. این دقیقا همان آیینی است که در ایران انجام می شده و پگاه روز  یا آغاز زود هنگام روزهای تیرگان زنان ایرانی حیاط سراها و محوطه درب ورودی سراها را آب و جارو  می کردند و در آستانه در ورودی آتش و اسپند می افروختند. روبیدن خاک آینه ها و نگاه داشتن کاسه آب جلوی آن و دادن آش نذری و بستن پارچه ای به درخت مقدس داغداغان (تاقوک) از دیگر کار هاییست که در این روز می کردند.

از جشن تیرگان روایت های مختلفی بجا مانده است که سفرنامه نویسان دوره صفوی نیز به آن اشاره کرده اند. ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه، فصل نهم، بخش عید تیرگان آورده است که تیرگان روز بزرگداشت مقام نویسندگان در ایران باستان بوده ‌است. اما بعضی آن را به خورشید و یا آب و بعضی به جنگ ایران و توران و تیرانداختن آرش کمان گیر نیز نسبت داده اند. آنچه بیشتر به واقعیت نزدیک است همان آیین آب و خورشید و گرمترین روز سال و یا طولانی ترین روز سال است.

در خراسان محوطه کوچه و سراها را که معمولا خاکی بوده است آب و جارو و آشغالهای محیط را جمع آوری می کردند. آب پاشیدن بر خاک کوچه از دمای اطراف اتاق ها و گرمای هوا می کاسته و باعث مطبوع گشتن محیط می شده است.

طولانی ترین روز  سال در فرهنگ خراسان  چله تموز نام گرفته که در تقویم کهن ایرانی گرم ترین ماه سال است. جشن «چله بزرگ» یکی از جشن‌های ایرانی بوده که امروزه کمی به فراموشی رفته است، اما در جنوب خراسان هنوز هم طولانی ترین روز سال را گرامی می‌دارند و در تقویم محلی بیرجند «چله بزرگ» و «چله خرد» را جشن می گیرند. در جنوب خراسان از اول تیر ماه تا دهم مرداد ماه را «چله تموز یا چله بزرگ»، از دهم مرداد ماه تا آخر این ماه را «چله خرد» و از اول دی‌ماه تا دهم بهمن ماه را «چله کلو»، از دهم بهمن ماه تا آخر این ماه را «چله خرد» می‌گویند.

شعر معروف خراسانی:

نه از شو مو منالم نه که از روز           نه از یلدا گیله درم نه چله تموز

همو قدر فهمیدم دمین ای دنیا          که آسونی د بعد سختی میه هنوز

نه از شب من گله و ناله دارم و نه از روز نه از یلدا و نه از تموز نیز مصداق این امر است.

در قدیم، روزهای بعد از نوروز را به دو چهل تقسیم می‌کردند: چهل روز اول که چله معتدل است و چهل روز بعد که روزهای گرما است. بعد از چله دوم چله تموز شروع می‌شود که داغ ترین روزهای سال است.

 

حکیم سعدی شیرازی در باب این رویداد می فرماید:

یار ناپایدار دوست مدار                   دوستی را نشاید این غدّار

نیک و بد چون همی بباید مرد         خنک آنکس که گوی نیکی برد

برگ عیشی به گور خویش فرست      کس نیارد ز پس ز پیش فرست

عمر برف است و آفتاب تموز(تیر)        اندکی ماند و خواجه غرّه هنوز

ای تهی دست رفته در بازار                ترسمت پر نیاوری دستار

هر که مزروع خود بخورد به خوید      وقت خرمنش خوشه ها باید چید

چله تموز (جشن چله تابستان) متین آباد

چله تموز (جشن چله تابستان) متین آباد

روز جهانی محیط زیست

۵ ژوئن روز جهانی محیط زیست

۵ ژوئن برابر با ۱۵ خرداد ماه، روز جهانی محیط زیست

از هوایی که تنفس می کنیم تا آب که سر منشع حیات ماست، از تک تک درختان و گیاهان تا تمامی جانداران و حتی خاک زمینی که بر آن قدم می گذاریم همه و همه حمل کننده یک نام با ارزش و سخاوتمند است و آن زیستگاه و محیط زیست ما است.

۵ ژوئن مصادف با ۱۵ خرداد، روز جهانی محیط زیست است که هر ساله این روز در سراسر جهان با همین نام گرامی داشته می‌شود.

روز جهانی محیط زیست (World Environment Day)  روزی است که از سوی سازمان ملل جهت افزایش آگاهی مردم برای حفظ و نگهداری محیط زیست و همچنین تحریک سیاستمداران به گرفتن تصمیماتی برای رویارویی با تخریب محیط زیست و گونه‌های زیستی و ‌جانوری، به‌عنوان روز محیط زیست انتخاب شده‌است.

تاریخچه روز جهانی محیط زیست به ۵ ژوئن سال ۱۹۷۲ یعنی ۴۷ سال پیش بر می‌گردد که برای نخستین بار، کنفرانسی با موضوع انسان و محیط زیست توسط سازمان ملل متحد در شهر استکهلم سوئد برگزار شد. همزمان با برگزاری این مراسم، قطعنامه ای تصویب شد که تشکیل برنامه محیط زیست سازمان ملل (United Nations Environment Program) یا به اختصار UNEP را در پی داشت.

این نشست به کنوانسیون استکهلم شهرت یافت و در آن حق برخورداری انسان از محیط زیست سالم همطراز با حقوق بشر شناخته و به کل جهان ابلاغ شد.

تاریخ آغاز این کنفرانس با عنوان روز جهانی محیط زیست وارد تقویم سراسری سازمان ملل متحد شد و هر ساله در این روز با اجرای برنامه هایی از قبیل راهپیمایی های خیابانی، همایش های دوچرخه سوارای، کنسرت های سبز، مسابقات نقاشی و مقاله نویسی، درختکاری و برنامه های بازیافت و پاکسازی روز جهانی محیط زیست را جشن میگیرند.

منطقه نمونه گردشگری متین آباد به عنوان یک مجموعه اقامتی، گردشگری، تفریحی که در راستای اهداف توسعه گردشگری پایدار و مسئولانه و حفاظت از زیست بوم منطقه احداث گشته است و در مقام یکی از ۱۸ سایت برتر جهان از سوی سازمان ملل (UN DESA) هر ساله روز جهانی محیط زیست را در ۱۵ خرداد با برگزاری مراسمی چون درخت کاری و برنامه های بازیافت و پاکسازی این روز را گرامی می دارد.

۵ ژوئن برابر با ۱۵ خرداد ماه، روز جهانی محیط زیست گرامی باد.

روز جهانی محیط زیست

روز جهانی محیط زیست

روز جهانی محیط زیست

Matinabad world bicycle day

۳ ژوئن روز جهانی دوچرخه سواری

سومین روز از ماه ژوئن برابر با ۱۳ خرداد ماه، روز جهانی دوچرخه سواری است.

این رویداد برای نخستین بار در سال ۲۰۱۸ در تقویم رویداد های جهانی سازمان ملل ثبت گردید و از آن زمان در بیشتر کشورهای جهان ازجمله ایران جشن گرفته می شود.

دوچرخه تنها وسیله نقلیه با استفاده آسان، مقرون به صرفه، قابل اعتماد، تمیز و سازگار با محیط زیست است. به همین جهت، این وسیله نقلیه توانسته است به عنوان تنها نماد حمل و نقل پایدار حامل پیامی مثبت برای تولید و مصرف پایدار باشد که تأثیرات بسیار مثبت بر جریانات آب و هوایی دارد.

برگزاری روز جهانی دوچرخه سبب تشویق کشورهای عضو سازمان ملل می شود تا توجه ویژه ای به فرهنگ دوچرخه سواری داشته باشند و استفاده از دوچرخه را در سیاست ها و برنامه ریزی های توسعه خود در سطح ملی، منطقه ای و جهانی در نظر بگیرند.

همچنین کشورهای عضو را تشویق می کند تا ایمنی جاده ها را بهبود بخشند، ساختار حمل و نقل پایدار را طراحی و اجرا کنند و با تأکید بر استفاده از دوچرخه در سیستم حمل و نقل، سلامت شهروندان و عابرین پیاده را تضمین نمایند.

ثبت این رویداد منجر به تأکید بر استفاده از دوچرخه به عنوان ابزاری در راستای توسعه پایدار، تقویت و آموزش اصول تربیت بدنی به کودکان و جوانان، ترویج سلامت جامعه، جلوگیری از بیماری ها، افزایش قدرت تحمل، تسهیل پذیری اجتماعی و حمایت از فرهنگ صلح در سراسر جهان می شود.

از این رو کشورهای عضو سازمان ملل می توانند بهترین شیوه ها و ابزار را برای استفاده بیشتر از دوچرخه در جوامع خود اتخاذ کنند و از ابتکار عمل برای سازماندهی فرهنگ دوچرخه سواری در سطح ملی و محلی به عنوان وسیله ای برای تقویت سلامت جسمی و روحی استفاده کنند.

چه بسا می توان تأثیرات مثبت این تفکر را با اقداماتی که برای احداث جایگاه ها و راه های مخصوص دوچرخه و دوچرخه سواری انجام شده و همچنان در دست اقدام  است در سطح کشورمان ایران نیز ملاحظه کرد.

منطقه نمونه گردشگری متین آباد به عنوان یک مجموعه اقامتی، گردشگری، تفریحی که از همان گام های نخست با تکیه بر دانش سلامت زیستن و توسعه پایدار به عنوان پیشگام و پایه گذار دوچرخه سواری در کویرقدم برداشته است این تفریح پاک و مهیج را در کنار دیگر تفریحات سالم در داخل مجموعه بین مهمانان داخلی و خارجی ترویج و ترغیب می نماید.

 ۳ ژوئن برابر با ۱۳ خرداد ماه، روز جهانی دوچرخه سواری گرامی باد.

matinabad world bicycle day

matinabad world bicycle day